Edicioni i 58-të i Bienales së Venecias shfaq 90 pavijone dhe një ekspozitë, kuruar nga Ralph Rugoff, titulluar “May You Live in Interesting Times” , që në shqip do të përkthehej “Jetofshi në kohë interesante” e që merr mallkimin kinez si pikë fillese për një shfaqje me artistë që po ndryshojnë botën në një kohë me trazira politike.

Bienalja, e cila do të qëndrojë e hapur deri më 24 nëntor, në Giardini dhe Arsenale të Venecias dhe në 21 sheshe nëpër qytetin pluskues, është më shumë sesa një thirrje dhe përgjigje ndaj ciklit të lajmeve të përditshme.

Ky edicion i 2019-s është i mbushur me protesta vallëzimi, video art, një aplikacion për ndryshimin klimaterik dhe një shpellë e bërë prej floku sintetik.

Disa nga veprat më të zhurmshme të artit vinin nga Franca, Islanda, Tajvani, Brazili dhe Shqipëria e cila këtë vit përfaqësohet me Driant Zenelin dhe parabolën e tij artistike të minierës së Bulqizës.

Kromo sapiensi në pavijonin e Islandës 

Shoplifter, a.k.a. Hrafnhildur Arnardóttir, njihet për bashkëpunimet e saj me këngëtaren Björk, por është gjithashtu e njohur për instalacionet gjigande të gëzofta, me flokë sintetikë. Floknajat e gjelbër  fosforeshente, blu pastel dhe rozë e ndezur veshin muret e instalacioneve të saj të ngjashme me shpellat vullkanike. Kjo vepër është e vendosur në magazinën e ishullit Giudecai dhe i tërheq vizitorët nga terri drejt dritës.

Plazhistët operistikë të Lituanisë që i këndojnë ndryshimit klimaterik

Fituesi i Luanit të Artë të Venecias për pjesëmarrjen kombëtare gjendet  pranë Arsenale-s në një tjetër ish-vendndodhje të marinës, të rrëmbyer tashmë nga tre artistët: Rugilė Barzdžiukaitė, Vaiva Grainytė dhe Lina Lapelytė.  Me ndihmën e 35 ton rëre, ata e shndërruan sheshin në një plazh të stisur për Sun & Sea (Marina),  një pjesë performance e realizuar nga “plazhistë” që këndojnë një opera rreth ndryshimeve klimaterike.

Arthur Jafa, Luani i Artë i Venecias

Një tjetër çmim i madh “Luani i Artë” për pjesëmarrësin më të mirë në ekspozitën qendrore të Bienales i shkoi artistit dhe kineastit amerikan Arthur Jafa.  Ai shfaqi një film 50 minutësh, titulluar “Albumi i Bardhë” në të cilin vendos manifeste të epërsisë së bardhë me portrete të njerëzve të bardhë, të cilët i do dhe i ka pranë.

Në pavijonin zviceran lëvizet së prapthi

Protestat e vallëzimit me video art janë potencialisht projekti më gumëzhitës i bienales. Të lëvizësh mbrapsht, i bën valltarët të lëvizin për të kapur ritmet në kah të kundërt. Kuptimi më i thellë? Simbolizon rezistencën kundër politikave regresive. Letra e artistëve për shikuesit në mur i pyet të gjithë: “A ndiheni ndonjëherë sikur po detyroheni masivisht për të ecur mbrapsht?” Valltarët në video janë të veshur me kapele, pantallona me temina dhe funde.  Kjo vepër lidhet me teoricienin José Esteban Muñoz, i cili është shprehur se e tashmja është një “shtëpi burg”. Artistët thonë se lëvizja pas është rryma e re e lëvizjes përpara, ose “ e anasjella”.

Një qeli burgu në pavijonin e Tajvanit 

Pionierja e artit të internetit Shu Lea Cheang sjell një aplikacion dhe një ekspozitë të titulluar“3x3x6”, duke iu referuar përmasave të një qelie burgu. Ekspozita e saj, që është në Palazzo delle Prigioni ( një burg i shekullit 16) komenton rreziqet e njohjes së fytyrës dhe celularëve inteligjentë. Në 10 filma të shkurtër, ajo paraqet raste ligjore ku njerëzit janë burgosur për shkak të mos konformizmit gjinor apo racial. Artistja thotë se filmat mbajnë qëndrim për “dinjitetin vetë afirmues kundër shtypjes”.

Lufta e valleve  në pavijonin e Brazilit

Megjithëse Brazili është në sundim konservator, pavijoni i tij është gjithçka tjetër veç se konservator. Videoja kremton swinguerra-n, një fenomen vallëzimi në qytetin e Recife-s, ku grupe të rinjsh luftojnë në një konkurs të përvitshëm vallëzimi. Del si një video muzikore me koreografi, por swinguerra është gjithashtu një sport garues. Duke shkrirë hip-hopin me sambën është një komunitet përfshirës, i nëndheshëm me valltarë. Kuratori, Gabriel Perez-Barreiro thotë se kjo video është në thelbin e “debatet mbi vizibilitetin, të drejtat ligjore dhe vetë-përfaqësimin” e vendit.

Djali i Anthony Quinn ndërton ura në Arsenale

Pas suksesit të tij në Bienalen e fundit të Venecias, artisti Lorenzo Quinn ( i biri i aktorit meksikano-amerikan Anthony Quinn) është kthyer me gjashtë palë duar monumentalë në Arsenale, në dokun lundrues, për instalacionin të titulluar “Ndërtimi i urave”.

Secila palë e duarve të përkthyera ka një simbol të ndryshëm që përfaqëson vlerën njerëzore, nga miqësia tek shpresa dhe besimi.

Frymëzimi i Quinn-it ishte “kapërcimi i dallimeve dhe ndërtimi i një bote më të mirë”.

Franca me “Deep Sea Blue Surrounding You/Voice Ce Bleu Profond Te Fondre”

Laure Prouvost na çon në një udhëtim euforik në Venecia në pavionin francez. Ecet nga një derë e pasme, dhe hyn ne një bodrum të mbushur me rrënime. Në katin e sipërm, një dhomë me bardhë të ndritshme me një kat të kaltër të kulluar të detit, është i ngulitur me hije të çuditshme të bëra nga telefonat celularë, degët, vezët e vezëve, skulpturat e xhamave të krijesave të detit dhe madje edhe pëllumba të vërtetë. Perde të buta gri e midis tyre për të gjendet elementi kryesor, një film të zhurmshëm, të rrjedhjes së ndërgjegjes.

Pjesa shpalos ekspeditën imagjinare të një ekipi me mosha dhe sfonde të ndryshme kur udhëtojnë nga Parisi në Venecia.

 

Shqipëria në Bienale, këtë vit përfaqësohet me “Miniera e Bulqizës në kozmosin e artit ndërkombëtar”

Në këtë edicion të 58-të, Shqipëria përfaqësohet me artistin Driant Zeneli me video-instalacionin“Maybe dhe Cosmos is not so extraordinary”, kuruar nga Alicia Knock. .

“Ky kozmos nuk është ndërtuar vetëm nga unë, por shumë persona që kemi punuar për një vit për të realizuar këtë vepër, duke filluar nga këta 5 heronj që janë protagonistë të veprës. Vepra ime u dedikohet të gjithë atyre që besojnë në ëndrra dhe kërkojnë çdo ditë të shtyjnë limitet e tyre”, u shpreh artisti Driant Zeneli.

j.l./ dita

Flash Lajme