Irani ka akuzuar SHBA-në për “mashtrim” pasi Sekretari i Shtetit Mike Pompeo tha se Teherani qëndronte pas sulmeve me dron mbi dy objekte nafte saudite. Z. Pompeo kishte hedhur poshtë pretendimet e rebelëve Houthi të mbështetur nga Irani se ata kishin kryer sulmet

Erjon Dervishi

Marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë acaruar përsëri. Këtë radhë shkak është bërë një sulm me anë të një droni mbi fushat me naftë në Arabinë Saudite. Në fillim ishin Shtetet e Bashkuara ato të cilat akuzuan Iranin për një veprim të tillë, por Ministri i Jashtëm i Iranit Javad Zarif tha se “fajësimi i Iranit nuk do t’i japë fund katastrofës” në Jemen. Arabia Saudite tha se sulmet e së shtunës kishin përgjysmuar prodhimin e saj të naftës së papërpunuar në 5.7 milionë fuçi në ditë. Të gjithë sytë do të jenë tek tregjet kur të rihapen të hënën, me ekspertët që presin një rritje të konsiderueshme të çmimit. Që nga rrëzimi i presidentit të Jemenit në 2015, Houthisët kanë qenë duke luftuar një koalicion të udhëhequr nga Sauditë dhe të mbështetur nga Perëndimi. Ata thanë se kishin vendosur 10 drone për të sulmuar fabrikën e përpunimit Abqaiq dhe fushën e naftës Khurais të Shtunën. Por zoti Pompeo tha që nuk kishte “asnjë provë” që dronët vinin nga Jemeni dhe në vend të kësaj akuzuan Iranin. SHBA e kanë fajësuar Iranin për sulme të tjera mbi furnizimet e naftës në rajon këtë vit, mes tensionit të vazhdueshëm pas vendimit të Presidentit Donald Trump për të rivendosur sanksionet pas braktisjes së marrëveshjes ndërkombëtare, e cila kufizoi aktivitetet bërthamore të Teheranit.

Çfarë ka thënë Irani për akuzat e SHBA?

Zarif shkoi në Twitter, duke thënë se “duke dështuar në presionin maksimal, Sek. Pompeo u kthye në mashtrim maksimal”. Ai ishte duke iu referuar deklaratës së deklaruar të administratës Trump “fushatës maksimale të presionit” e cila i ka vendosur Iranit sanksione. Z. Zarif tha se SHBA dhe aleatët e saj ishin “mbërthyer në Jemen për shkak të iluzionit se epërsia e armëve do të çojë në fitore ushtarake”. “Ajo që po ndodh sot në rajon, e cila gjithashtu ka shqetësuar botën, është në fakt për shkak të politikave të gabuara të miratuara nga SHBA dhe komploteve të përdorura nga vendi,” tha ai. Presidenti iranian Hassan Rouhani ka thënë se parandalimi i “agresionit” të SHBA është mënyra e vetme për të siguruar sigurinë rajonale.

Çfarë fshihet pas pretendimeve të Z. Pompeo?

Sekretari i shtetit i SH.B.A.-së dha prova specifike për të mbështetur akuzat e tij, duke thënë: “Ne u bëjmë thirrje të gjitha kombeve që të dënojnë publikisht dhe pa mëdyshje sulmet e Iranit”. SHBA po punon me aleatët e saj për të siguruar që “Irani mban përgjegjësi për agresionin e tij”, tha ai. SH.B.A. më parë ka akuzuar Iranin për sulme ndaj dy cisternave të naftës në Gjirin Persik në qershor dhe korrik, si dhe në katër të tjerë në maj. Teherani kundërshtoi akuzat në të dyja rastet. Nëse rebelët Houthi do të kishin shpërndarë dronët nga Jemeni, ata do t’u duhej t’u kishin fluturuar qindra milje. Sidoqoftë, një element i deklaratës Houthi për sulmet falënderoi “bashkëpunimin me njerëzit e nderuar brenda mbretërisë”.

Distanca nga pika më e afërt në kufirin e Jemenit deri në objektivin më të afërt, fusha e naftës Khurais, është rreth 770 km, shumë përtej kufijve të një droni normal të sulmit Houthi, Qatef-1. Sidoqoftë, hetuesit e KB kanë theksuar ekzistencën e një droni të ri Houthi, UAV-X, i cili mund të arrijë deri në 1.500 km. Wall Street Journal ka thënë se ekspertët po hetojnë gjithashtu nëse sulmet mund të ishin kryer nga veriu – qoftë nga Irani ose aleatët e tij shiitë në Irak – duke përdorur raketa lundrimi në vend të dronit. Nëse po, duket se nuk ka gjasa që ata do t’i kishin shpëtuar zbulimit. Të Dielën, Kryeministri i Irakut Adil Abdul-Mahdi mohoi “atë që qarkullon në rrjetet e mediave sociale se territori i saj ishte përdorur për të sulmuar objektet e naftës saudite me drone”. Gazeta Washington Post tha se qeveria amerikane besonte se 15 ndërtesa në Abqaiq ishin dëmtuar në anëm perëndim-veri-perëndim, dhe jo anët jugore përballë Jemenit.

Çfarë po bën Arabia Saudite për furnizimet?

Sauditët nuk kanë hyrë në asnjë detaj në lidhje me sulmet, duke thënë se nuk ka pasur viktima, por kanë dhënë disa indikacione të tjera në lidhje me prodhimin e naftës. Ministri i Energjisë Princi Abdulaziz bin Salman tha që një pjesë e rënies së prodhimit do të krijohej duke shtypur objektet e mëdha të ruajtjes. Ekspertët thonë se këto mund të përdoren për disa javë, megjithëse mund të jetë edhe koha që duhet për të rikthyer prodhimin në normalitet. Indeksi i Tedawul All humbi 200 pikë – rreth 3% – kur u hap të dielën, por kishte kontrolluar rënien në rreth një humbje prej 1% deri në mes të pasdites.

Pse houthistët do të sulmonin Arabinë Saudite?

Jemeni ka qenë në luftë që nga viti 2015, kur Presidenti Abdrabbuh Mansour Hadi u detyrua të largohej nga kryeqyteti Sanaa nga Houthis. Arabia Saudite mbështet Presidentin Hadi, dhe ka udhëhequr një koalicion të vendeve të rajonit kundër rebelëve. Koalicioni realizon sulme ajrore pothuajse çdo ditë, ndërsa Houthis shpesh shpërthejnë raketa në Arabinë Saudite. Zëdhënësi i ushtrisë Houthi, Yahya Sarea, tha të shtunën se operacionet kundër zonave Saudite “vetëm do të rriten më gjerë dhe do të jenë më të dhimbshme se më parë, për sa kohë që agresioni dhe bllokada e tyre vazhdon”. Ai tha se sulmi i së shtunës ishte një nga operacionet më të mëdha që forcat Houthi kishin ndërmarrë brenda Arabisë Saudite.

Flash Lajme

Më të lexuarat